Terugkijken?

En dan krijg je de boodschap van je arts. Je krijgt te horen dat je niet meer beter zult worden. Natuurlijk leven we allemaal met de zekerheid van ooit te overlijden. Maar dit te horen van je arts is heel wat anders. Dan weet je dat je afscheid van het leven moet nemen.

Zo divers als de mens is gedurende zijn leven, zo verschillend reageren we ook in de tijd die ons nog rest.

Sommige mensen sluiten zich af, willen niet meer praten. Er zijn mensen die een lijst maken. Dingen die je nog graag zou willen doen. Mensen die het leven vieren zolang dat kan. De meeste mensen gaan de laatste periode samen met familie en vrienden aan. Met veel praten, huilen en gelukkig ook lachen.

Steeds vaker worden wij gebeld voor een voorgesprek. Mensen willen de uitvaart zoveel mogelijk vooraf regelen. Vaak komt ter sprake dat men de nabestaanden niet met te veel kosten wil opzadelen. In zo’n voorgesprek zijn er mensen die in hun laatste levensfase alles willen uitkiezen. Tot de kist en de rouwkaarten aan toe. Anderen willen alleen de grote lijnen vastleggen en verder geen details. Alles is mogelijk.

In deze laatste periode komen vragen over het leven tevoorschijn. Vragen, die eerder nooit zo speelden. Vragen waarop je nu een antwoord zoekt. Hoe heb ik het gedaan in mijn leven? Hoe beleef ik mijn geloof in deze laatste, moeilijke tijd? Wat waren de belangrijke momenten in mijn leven? En, als ik mijn leven opnieuw mocht leven, zou ik het dan anders doen? Zijn mijn keuzes goed geweest?

Op sommige vragen krijg je waarschijnlijk nooit een volledig antwoord. Niet van jezelf en niet van je omgeving. Soms is de geschiedenis pijnlijk, te ingewikkeld met meer emotie dan je hebben kan. Begrip voor het niet beantwoorden van levensvragen is gepast, luisteren zonder te oordelen ook.

Dat geldt ook voor de mensen die achterblijven. Niet alles hoeft nog gezegd te worden. Volg de mens die gaat sterven op zijn/haar manier. Er is in deze situatie geen verplichting om zaken uit te spreken. Mochten zaken over het bijna voorbije leven je hoog zitten, dan kun je vragen of je daar over kan praten. Maar de mens die gaat sterven geeft het tempo aan. En de goedkeuring voor een gesprek. Soms kan er niet meer gesproken worden. Wees mild. Stilte is ook waardevol.